Σε μία εποχή αυξανόμενης πολιτικής πόλωσης και αβεβαιότητας, η επίθεση στα Πανεπιστήμια βάζει την επιστημονική κοινότητα ξανά στο στόχαστρο. Ο Άγγελος Χανιώτης, διακεκριμένος ιστορικός, καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας και Κλασικών Σπουδών στο Institute for Advanced Study του Princeton, και Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Κόμβου, σε συνέντευξή του στην ΕΡΤecho, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις δημοκρατικές αξίες, την επιστημονική έρευνα και το μέλλον της ανώτατης εκπαίδευσης.
Η επίθεση στα πανεπιστήμια και η πολιτική στρατηγική
Ο καθηγητής Άγγελος Χανιώτης, αναφέρθηκε ρητά στην απόφαση της Αμερικανικής Κυβέρνησης και του Ντόναλντ Τραμπ να παγώσει επιχορηγήσεις ύψους 2 δισ. δολαρίων στο Χάρβαρντ, βλέποντας πίσω από αυτήν την ενέργεια μια ευρύτερη στρατηγική εκδίκησης. Σύμφωνα με τον καθηγητή, οι πανεπιστημιακοί (που χαρακτηρίζονται από ελευθερία σκέψης), οι νομικοί (οι οποίοι είχαν συμβάλει στην καταδίκη του) και όσοι ασκούν κριτική στην πολιτική του Ισραήλ (διότι έρχονται σε αντίθεση με όσα ο ίδιος πρεσβεύει), γίνονται στόχος με όχημα τον δήθεν αγώνα κατά του αντισημιτισμού. Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει:
«Ο Τραμπ δεν θέλει μόνο να κυβερνήσει. Θέλει να πάρει εκδίκηση.»
Ο νεο-μακαρθισμός επιστρέφει, με τον μέντορα του Τραμπ να παραπέμπει ευθέως στον μακαρθισμό της δεκαετίας του ’50. Παράλληλα, η στοχοποίηση ομάδων, η απόπειρα ελέγχου των ΜΜΕ και η υπονόμευση της πολυφωνίας θυμίζουν, κατά τον Χανιώτη, σκοτεινές σελίδες της ιστορίας, όπως η Γερμανία του 1933.
Το Harvard ως σύμβολο αντίστασης
Τα ερευνητικά ιδρύματα των ΗΠΑ βρίσκονται στο επίκεντρο της επίθεσης, καθώς η Αμερικανική Κυβέρνηση έθεσε σε παύση τη χρηματοδότηση όλων των ερευνητικών προγραμμάτων. Παρόλο που το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ θεωρείται προπύργιο του ακαδημαϊκού κατεστημένου, δέχεται πιέσεις και απειλές. Ο Χανιώτης αναδεικνύει την ειρωνεία:
«Το Χάρβαρντ είναι το τελευταίο που θα περίμενε κανείς ότι θα απειληθεί, αλλά αυτή είναι η πραγματικότητα.»
Η εργαλειοποίηση του «αντισημιτισμού», η αμφισβήτηση του κοινωφελούς χαρακτήρα του Χάρβαρντ, η απειλή για μετατροπή του σε πολιτική οργάνωση ώστε να χάσει τη φοροαπαλλαγή του, και η πιθανή απώλεια δωρεών από ιστορικούς χρηματοδότες – όπως Αμερικανοεβραίοι απόφοιτοι, οι οποίοι είναι σε μεγάλο βαθμό αντίθετοι με τη στάση που κρατά ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου απέναντι στον Τραμπ – καταδεικνύει έναν νέο τύπο ιδεολογικού πολέμου, με στόχο τη φίμωση της ακαδημαϊκής σκέψης. Δεν είναι τυχαία η επισήμανσή του πως:
«Η αντίδρασή τους, είναι χαρακτηριστική: Καταδίκασαν τον Πρόεδρο του Χάρβαρντ για τη στάση ανεξαρτησίας την οποία επέδειξε. Κι αυτό, νομίζω, τα λέει όλα.»
Ακόμα πιο κρίσιμο είναι το πλήγμα στην ιατρική έρευνα, όπως στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins, το σημαντικότερο ίσως πανεπιστήμιο στον τομέα αυτό, το οποίο, εξ αιτίας των μέτρων που έχει πάρει η Αμερικανική Κυβέρνηση, χάνει καθημερινά 13 εκατομμύρια δολάρια(!).
Επιστήμη, σκοταδισμός και τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης
Ο Χανιώτης εκφράζει βαθιά ανησυχία για τη γενικευμένη παραπληροφόρηση και τον αντιεπιστημονικό λόγο που ενισχύεται μέσω των social media:
«Δεν έχουμε ξαναδεί τέτοιο σκοταδισμό από τον Μεσαίωνα. Ένας υπουργός υγείας που λέει ότι τα εμβόλια προκαλούν αυτισμό είναι σύμπτωμα ενός βαθύτερου προβλήματος.»
Η στάση του Χάρβαρντ, κατά τον ίδιο, αποτελεί ένα είδος αντίστασης και παράδειγμα προς μίμηση:
«Νομίζω ότι το Χάρβαρντ, με τη γενναία στάση την οποία επέδειξε, έσωσε την τιμή των πανεπιστημίων, αλλά έδειξε και τί θα πρέπει να γίνει. Διότι όταν υπάρχει εκβιασμός, αν ενδίδεις στον εκβιαστή, απλώς τον ενθαρρύνεις να συνεχίσει.»
Ευρώπη και Ελλάδα: Από τη φυγή, στην ευκαιρία
Μέσα σε αυτό το δυστοπικό σκηνικό, ο Άγγελος Χανιώτης βλέπει και μια ευκαιρία: για την Ευρώπη, και ειδικά για την Ελλάδα. Η φυγή επιστημόνων από τις ΗΠΑ μπορεί να μετατραπεί σε στρατηγικό πλεονέκτημα:
«Η Ευρώπη βρέθηκε για μία ακόμη φορά απροετοίμαστη […]. Η Ελλάδα είναι μία χώρα που θα μπορούσε να κερδίσει απ’ αυτή τη φυγή επιστημόνων. Μην ξεχνάμε ότι, μαζί με το Ισραήλ, η Ελλάδα είναι η χώρα με το μεγαλύτερο ποσοστό επιστημόνων της διασποράς, σε σχέση με τον πληθυσμό της.»
Μέσα από αυτή του τη συνέντευξή, ο Άγγελος Χανιώτης μας καλεί να σκεφτούμε: Άραγε, μπορούμε να διαφυλάξουμε την επιστήμη, να σταθούμε απέναντι στον αυταρχισμό και να δημιουργήσουμε τις συνθήκες ώστε η Ελλάδα να γίνει τόπος επιστροφής και δημιουργίας, απέναντι σε ένα δυστοπικό μέλλον που φαίνεται να πλησιάζει ολοένα και περισσότερο;
Μπορείτε να ακούσετε ολόκληρη τη συνέντευξη του Άγγελου Χανιώτη στον παρακάτω σύνδεσμο:
Αποποίηση ευθύνης:
Η στήλη “Απόψεις” φιλοξενεί προσωπικές ματιές και προβληματισμούς των αρθρογράφων. Ο Κόμβος ενθαρρύνει τον διάλογο, χωρίς να υιοθετεί απαραίτητα κάθε θέση που εκφράζεται.
