Δύο διαδρομές που φωτίζουν το ελληνικό αποτύπωμα στο Διάστημα
Ο Σταμάτης Κριμιζής και ο Αδριανός Γολέμης, μέλη του Κόμβου – Δίκτυα του Παγκόσμιου Ελληνισμού, συναντήθηκαν στο στούντιο του ΕΡΤnews, στην εκπομπή LIVE NOW, σε μια συνομιλία με ιδιαίτερο συμβολισμό: η μακρά διαδρομή της διαστημικής έρευνας συναντά την προετοιμασία της επόμενης ελληνικής παρουσίας σε στελεχωμένη διαστημική αποστολή.
Η συζήτηση κινήθηκε από τις αποστολές Voyager, που συνεχίζουν να στέλνουν πολύτιμα δεδομένα σχεδόν μισό αιώνα μετά την εκτόξευσή τους, έως την εκπαίδευση του Αδριανού Γολέμη για την αποστολή του στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Στο επίκεντρο βρέθηκε, παράλληλα, η Ελλάδα του Διαστήματος: οι άνθρωποι, η έρευνα και οι επιχειρήσεις που ήδη διαμορφώνουν μια παρουσία με διεθνή προσανατολισμό.
Αδριανός Γολέμης: η πορεία προς τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό
Μιλώντας από την Τουλούζη, όπου βρίσκεται στο πλαίσιο της εκπαίδευσής του, ο Αδριανός Γολέμης, Επικεφαλής Ιατρός Αποστολών, γαλλικό ινστιτούτο MEDES / Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA), 1ος Έλληνας επιτυχών στην ευρωπαϊκή επιλογή νέων αστροναυτών και Αντεπιστέλλον Μέλος του Κόμβου, εξήγησε ότι η πρώτη, γενικότερη φάση της προετοιμασίας του ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2026, ενώ στις 19 Σεπτεμβρίου η ομάδα αναχωρεί για τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου θα ακολουθήσει η εντατικότερη φάση της εκπαίδευσης.
Η εκτόξευση προγραμματίζεται, με τα σημερινά δεδομένα, για το δεύτερο μισό του καλοκαιριού του 2027. Ο ίδιος έσπευσε να διευκρινίσει ότι τα χρονοδιαγράμματα των διαστημικών αποστολών παραμένουν πάντοτε υπό την αίρεση των αυστηρών ελέγχων ασφαλείας· γι’ αυτό και οι καθυστερήσεις δεν είναι ασυνήθιστες
Η αποστολή προβλέπει παραμονή περίπου δύο εβδομάδων στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, με εντατικό πρόγραμμα πειραμάτων. Ανάμεσά τους θα περιλαμβάνονται και ελληνικά ερευνητικά πειράματα, τα οποία, όπως σημείωσε, επιδιώκουν να έχουν σαφές αντίκρισμα και εφαρμογές στη Γη.
Η προγραμματισμένη αποστολή PAM-6 θα είναι τετραμελής. Στο πλήρωμα έχουν ήδη ανακοινωθεί ο Γάλλος αστροναύτης της ESA Thomas Pesquet ως κυβερνήτης —τον οποίο, όπως ανέφερε ο ίδιος στη συνέντευξη, ο Αδριανός Γολέμης είχε υποστηρίξει ως ιατρός πτήσεων κατά την προηγούμενη αποστολή του— και ο Τσέχος αστροναύτης της ESA Aleš Svoboda ως χειριστής, ενώ ο Αδριανός Γολέμης προβλέπεται να συμμετάσχει ως ειδικός αποστολής. Το τέταρτο μέλος του πληρώματος αναμένεται να ανακοινωθεί σε μεταγενέστερο στάδιο.
Μια εκπαίδευση που δοκιμάζει τον άνθρωπο πριν και μετά την πτήση
Ερωτηθείς για τις πιο απαιτητικές πλευρές της προετοιμασίας, ο κ. Γολέμης περιέγραψε ένα πρόγραμμα που υπερβαίνει κατά πολύ την εξοικείωση με τα τεχνικά συστήματα της αποστολής. Περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, εξατομικευμένη παρακολούθηση της διατροφής και της φυσικής κατάστασης, εκπαίδευση στη λειτουργία των συστημάτων του διαστημοπλοίου και του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού, καθώς και ασκήσεις αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών.
Καθοριστική θέση έχει ακόμη η εξάσκηση σε διαδικασίες συνεργασίας του πληρώματος, στη χρήση ρομποτικών συστημάτων, αλλά και σε προσομοιώσεις εργασιών που συνδέονται με δραστηριότητες εκτός σκάφους. Πρόκειται για εκπαίδευση που συνδυάζει τεχνική γνώση, επιχειρησιακή ετοιμότητα και συνεχή προσαρμογή του ανθρώπινου οργανισμού στις συνθήκες της διαστημικής πτήσης.
Ιδιαίτερα απαιτητική, όπως ανέφερε, ήταν για τον ίδιο μία από τις ασκήσεις επιβίωσης μετά την επιστροφή στη Γη. Στα σχετικά σενάρια, το πλήρωμα καλείται, μετά από προσθαλάσσωση, να επιβιβαστεί σε ελικόπτερο και να αντιμετωπίσει ακόμη και το ενδεχόμενο πτώσης του στη θάλασσα — να διασώσει δηλαδή τον εαυτό του και τον διπλανό του, ενώ έχει μόλις επιστρέψει από συνθήκες μικροβαρύτητας.
Η επιθυμία να γίνει αστροναύτης υπήρχε από νωρίς, όμως ο ίδιος στάθηκε και στην αξία της διαδρομής αυτής καθαυτής, σε μια διαδικασία όπου η τελική επιλογή δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη, αλλά και στη χαρά που μπορεί κανείς να αποκομίσει από την ίδια τη διαδρομή.
Σταμάτης Κριμιζής: από τη Χίο στις μεγάλες αποστολές του Ηλιακού Συστήματος
Στο δεύτερο σκέλος της συζήτησης, ο Σταμάτης Κριμιζής, Ομότιμος Δ/ντής διαστημικών προγραμμάτων NASΑ, The Johns Hopkins University, πρ. Εθνικός Εκπρόσωπος Ελλάδας στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος και πρ. Πρόεδρος Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας & Τεχνολογίας-ΕΣΕΤ και Εταίρος του Κόμβου, επέστρεψε στην ιστορία αλλά και στο παρόν των Voyager — δύο αποστολών-ορόσημων, που χάραξαν ένα νέο κεφάλαιο στη συστηματική εξερεύνηση των εξωτερικών πλανητών και, αργότερα, του διαστρικού χώρου. Με αυτές ο κ. Κριμιζής συνδέεται από την αρχή τους: υπήρξε επικεφαλής ερευνητής του οργάνου Low Energy Charged Particle (LECP), το οποίο βρίσκεται και στα δύο διαστημόπλοια και μετρά φορτισμένα σωματίδια χαμηλής ενέργειας.
Όπως σημείωσε, τον Σεπτέμβριο του 2027 συμπληρώνονται πενήντα χρόνια από την εκτόξευση των Voyager, παρότι ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε διάρκεια ζωής μόλις τεσσάρων ετών. Η μακρόχρονη λειτουργία τους είναι από μόνη της ένα μοναδικό επιστημονικό κεφάλαιο: τα δύο διαστημόπλοια εξακολουθούν να μεταδίδουν μετρήσεις από το διαστρικό περιβάλλον, πολύ πέρα από τα όρια του Ηλιακού Συστήματος.
Σήμερα, η συνέχιση της λειτουργίας τους εξαρτάται από τη διαθέσιμη ισχύ των ραδιοϊσοτοπικών θερμοηλεκτρικών γεννητριών τους, η οποία μειώνεται σταδιακά. Ο κ. Κριμιζής ανέφερε ότι από τον Μάρτιο συμμετέχει, μαζί με την ομάδα του, στις προσπάθειες να παραταθεί η επιχειρησιακή ζωή των αποστολών. Η διαχείριση της φθίνουσας ισχύος περιλαμβάνει τη σταδιακή απενεργοποίηση οργάνων και συστημάτων, ώστε να παραμείνουν ενεργές οι μετρήσεις που κρίνονται σημαντικότερες.
Η αφήγησή του είχε και μια προσωπική διάσταση. Γεννημένος και μεγαλωμένος στη Χίο, ανέφερε το μήνυμα που μεταφέρει συχνά σε μαθητές όταν τον ρωτούν τι θα έλεγε σε ένα παιδί που ονειρεύεται να ακολουθήσει έναν απαιτητικό, φαινομενικά απρόσιτο δρόμο: ότι τίποτε δεν είναι αδύνατο, όταν υπάρχει προσήλωση στην αριστεία και συστηματική δουλειά.
Η παρατήρηση αυτή συνδέθηκε φυσικά με την περίπτωση του Αδριανού Γολέμη. Ο κ. Γολέμης ανέφερε ότι μία παλαιότερη ομιλία του Σταμάτη Κριμιζή υπήρξε πηγή έμπνευσης για τον ίδιο, ενώ ο διακεκριμένος επιστήμονας μίλησε με θερμά λόγια για την ικανότητα, την προετοιμασία και την ανθεκτικότητά του σε ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο κ. Κριμιζής επεσήμανε ότι ο όρος «επανδρωμένη αποστολή» δεν αποδίδει τη σημερινή πραγματικότητα των πληρωμάτων. Ο ίδιος προτιμά τον όρο «στελεχωμένη διαστημική αποστολή», μια επιλογή που ακολουθεί και μια ευρύτερη γλωσσική τάση, καθώς στα πληρώματα των διαστημικών αποστολών συμμετέχουν και γυναίκες.
Το Διάστημα στο 4ο Συνέδριο Εργασίας του Κόμβου
Στο επικείμενο 4ο Ετήσιο Συνέδριο Εργασίας του Κόμβου, που θα πραγματοποιηθεί στις 23 Νοεμβρίου 2026 με τίτλο «Η Ελλάδα ως κόμβος του μέλλοντος – Καινοτομία, συνέργεια και ανάπτυξη», θα υπάρξει ειδικό session αφιερωμένο στο Διάστημα.
Η θεματική αποτελεί συνέχεια μιας διαδρομής που ο Κόμβος έχει ήδη ανοίξει στις προηγούμενες διοργανώσεις του. Στο 2ο Συνέδριο Εργασίας του Κόμβου ανακοινώθηκε η δράση «Επιστήμη, Τεχνολογία και Βιομηχανία του Διαστήματος», με στόχο τη δημιουργία ενός πλαισίου διαλόγου, τεκμηρίωσης και συνεργασίας για τις δυνατότητες της Ελλάδας στο διαστημικό οικοσύστημα. Στο 3ο Συνέδριο Εργασίας του Κόμβου, η συζήτηση συνεχίστηκε με ειδική ενότητα για το Διάστημα, την τεχνολογία και την εθνική στρατηγική, αναδεικνύοντας τη σύνδεση της επιστημονικής έρευνας με την καινοτομία, τις εφαρμογές και την παραγωγική προοπτική της χώρας.
Η φετινή ενότητα θα συνεχίσει αυτή τη διαδρομή, γύρω από τις δυνατότητες συνεργασίας, τις εφαρμογές της διαστημικής τεχνολογίας και τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Ελλάδα σε ένα πεδίο με αυξανόμενη επιστημονική, τεχνολογική και αναπτυξιακή σημασία.
