Ο Γιάννης Σπιλάνης είναι οικονομολόγος, πτυχιούχος του Πανεπιστημίου Αθηνών (1979) με μεταπτυχιακές σπουδές σε «Ευρωπαϊκές και Διεθνείς Σπουδές» στο Πανεπιστήμιο της Grenoble (Γαλλία), και Διδακτορικό στο ίδιο Πανεπιστήμιο με τίτλο «Τουρισμός και περιφερειακή ανάπτυξη. Η ελληνική περίπτωση» (1985). Εργάστηκε στο Υπουργείο Αιγαίου ως ειδικός επιστήμονας στην περιφερειακή ανάπτυξη (1987-90). Είναι Ομότιμος Καθηγητής στο Τμήμα Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα εντοπίζονται σε θέματα βιώσιμης ανάπτυξης, νησιωτικής ανάπτυξης και τουριστικού σχεδιασμού. Δημοσίευσε (2011) το βιβλίο «Ευρωπαϊκά Νησιά και Πολιτική Συνοχής» (εκδόσεις Gutenberg) και τη μελέτη «Towards an observatory and a “Quality label” of tourism sustainability in the Mediterranean» εκδοση UNEP/MAP/Plan Bleu.  Επιμελήθηκε (2015) την έκδοση του «Ατλαντα των Νησιών» και του συλλογικού τόμου «Νησιωτικότητα και Βιωσιμότητα: Η περίπτωση των Νησιών του Αιγαίου». Σε συνεργασία με την ΕΕΤΑΑ εκπόνησε το 2020 τον «Οδηγό & Εγχειρίδιο Σχεδιασμού Βιώσιμης Τουριστικής Ανάπτυξης για ΟΤΑ» και το 2022 τον οδηγό αναπτυξιακού σχεδιασμού «Νησιωτικότητα και Αναπτυξιακές Κατευθύνσεις και Χρηματοδοτήσεις της προγραμματικής περιόδου 2021-27». 

O Γ. Σπιλάνης διετέλεσε Γενικός Γραμματέας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής (Ιούλιος 2012 – Ιούλιος 2013). Ηταν περιφερειακός σύμβουλος στη Περιφέρεια Β.Αιγαίου από το 2014 μέχρι το 2023.