Υπόθεση πολιτισμού, συμπερίληψης και ισότιμης πρόσβασης στη γνώση

Η θέση της ελληνικής γλώσσας στις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες, στα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης και στις σύγχρονες υποδομές γνώσης αποτελεί ζήτημα πολιτισμού, συμπερίληψης και ισότιμης πρόσβασης.

Η πρόσφατη κινητοποίηση για την υποστήριξη της ελληνικής γλώσσας από το Amazon Kindle Direct Publishing αναδεικνύει ένα ευρύτερο ερώτημα: ποιες γλώσσες αποκτούν ουσιαστική παρουσία στο ψηφιακό περιβάλλον και με ποιους όρους;

Η γλώσσα ως προϋπόθεση συμμετοχής στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης

Στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, των ψηφιακών εκδόσεων, των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων και της αυτοματοποιημένης πρόσβασης στην πληροφορία, η γλώσσα αποτελεί βασική προϋπόθεση συμμετοχής. Όταν μια γλώσσα απουσιάζει από κρίσιμες πλατφόρμες, οι συνέπειες αγγίζουν τους συγγραφείς, τους εκδότες, τους αναγνώστες, τους μαθητές, τους ερευνητές, τους εκπαιδευτικούς, τη διασπορά, αλλά και το ίδιο το δικαίωμα μιας κοινότητας να παράγει και να διακινεί γνώση στη δική της γλώσσα.

Η διαχρονική και σύγχρονη σημασία της ελληνικής γλώσσας

Η ελληνική γλώσσα έχει διαχρονική και παγκόσμια σημασία. Αποτελεί φορέα φιλοσοφίας, επιστήμης, πολιτικής σκέψης, δημοκρατίας, ιατρικής, ιστορίας, λογοτεχνίας και θεολογίας. Ταυτόχρονα, είναι μια ζωντανή γλώσσα, την οποία χρησιμοποιούν εκατομμύρια άνθρωποι στην Ελλάδα, στην Κύπρο και στην ελληνική διασπορά. Η θέση της στο ψηφιακό περιβάλλον αφορά τη συνέχεια μιας ιστορικής κληρονομιάς και, κυρίως, τη δυνατότητα του σύγχρονου ελληνισμού να συμμετέχει ισότιμα στην παραγωγή, διάδοση και αξιοποίηση της γνώσης.

Η αναγνώριση από την UNESCO και η ανάγκη ψηφιακής παρουσίας

Η διεθνής αναγνώριση αυτής της σημασίας αποτυπώθηκε και στην απόφαση της UNESCO να ανακηρύξει την 9η Φεβρουαρίου ως Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, απόφαση που υιοθετήθηκε στο πλαίσιο της 43ης Γενικής Διάσκεψης του Οργανισμού. Η ημερομηνία συνδέεται με τον εθνικό μας ποιητή Διονύσιο Σολωμό και αναδεικνύει τον ρόλο της ελληνικής γλώσσας στη διατήρηση και διάδοση του πολιτισμού, της σκέψης και της γνώσης. Η θεσμική αυτή αναγνώριση ενισχύει ακόμη περισσότερο την ανάγκη η ελληνική γλώσσα να έχει ενεργή και ουσιαστική παρουσία και στις σύγχρονες ψηφιακές υποδομές γνώσης.

Η ελληνική γλώσσα στον πυρήνα της αποστολής του Κόμβου

Το θέμα αυτό βρίσκεται στον πυρήνα της αποστολής του Κόμβου, ο οποίος δημιουργήθηκε για να συνδέει ανθρώπους, ιδέες, επιστήμη, τεχνολογία, πολιτισμό και θεσμούς του παγκόσμιου ελληνισμού, με στόχο τη διαμόρφωση εφαρμόσιμων λύσεων για κρίσιμες προκλήσεις της εποχής μας. Η γλωσσική παρουσία του ελληνισμού στον ψηφιακό χώρο αποτελεί μια τέτοια πρόκληση.

Ελληνική γλώσσα, μεγάλα γλωσσικά μοντέλα και Τεχνητή Νοημοσύνη

Στο πλαίσιο αυτό, ο Κόμβος αναπτύσσει δράση για την ελληνική γλώσσα και τη θέση της στα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, αναδεικνύοντας την ανάγκη η ελληνόγλωσση γνώση, η ελληνική επιστημονική παραγωγή, η παιδεία, η ιστορική μνήμη και ο σύγχρονος ελληνικός δημόσιος λόγος να εκπροσωπούνται επαρκώς στις νέες υποδομές τεχνητής νοημοσύνης. Η ποιότητα, η ποσότητα και η προσβασιμότητα του ελληνόγλωσσου περιεχομένου επηρεάζουν άμεσα τον τρόπο με τον οποίο τα συστήματα ΤΝ κατανοούν, επεξεργάζονται και αναπαράγουν την ελληνική γλώσσα.

Ai’nclusion και γλωσσική συμπερίληψη

Η δράση Ai’nclusion του Κόμβου θέτει στο επίκεντρο την ανάγκη για μια δίκαιη, ανθρώπινη και συμπεριληπτική ψηφιακή μετάβαση. Η συμπερίληψη στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης αφορά την πρόσβαση σε τεχνολογικά εργαλεία, την ανάπτυξη δεξιοτήτων, τη συμμετοχή στην παραγωγή γνώσης και τη γλωσσική παρουσία. Μια ψηφιακή μετάβαση που λαμβάνει υπόψη γλώσσες, πολιτισμούς και κοινότητες δημιουργεί προϋποθέσεις ουσιαστικής ισότητας.

Η ελληνική γλώσσα στις πλατφόρμες γνώσης

Η ελληνική γλώσσα χρειάζεται ενεργή παρουσία στις ψηφιακές πλατφόρμες, στα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, στα εκπαιδευτικά περιβάλλοντα, στις εκδοτικές υποδομές και στα συστήματα πρόσβασης στη γνώση. Η παρουσία αυτή αποτελεί όρο ισότιμης συμμετοχής στον ψηφιακό κόσμο.

Οικουμενικός Ελληνισμός και ελληνόγλωσσο περιεχόμενο

Το ζήτημα συνδέεται άμεσα και με τον Οικουμενικό Ελληνισμό. Οι Έλληνες της διασποράς, οι ελληνικές έδρες και τα πανεπιστημιακά προγράμματα ελληνικών σπουδών, οι εκπαιδευτικοί της ομογένειας, οι συγγραφείς και οι ερευνητές που εργάζονται εκτός Ελλάδας χρειάζονται ανοιχτά, σύγχρονα και αξιόπιστα κανάλια για να παράγουν και να διακινούν ελληνόγλωσσο περιεχόμενο. Η γλώσσα είναι γέφυρα συνέχειας, μνήμης και δημιουργίας. Είναι επίσης εργαλείο δικτύωσης, παιδείας και πολιτιστικής παρουσίας.

Το Kindle, η ΤΝ και οι νέες υποδομές πρόσβασης στη γνώση

Στο νέο ψηφιακό περιβάλλον, οι μεγάλες τεχνολογικές πλατφόρμες λειτουργούν ως υποδομές πρόσβασης, προβολής, αναγνωσιμότητας και συμμετοχής. Γι’ αυτό και η συζήτηση για την ελληνική γλώσσα στο Kindle, στα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης και στις ψηφιακές υποδομές γνώσης αποκτά χαρακτήρα δημόσιου ενδιαφέροντος.

Τεχνολογία, πολυγλωσσία και πολιτιστική πολυμορφία

Ο Κόμβος θεωρεί ότι η ψηφιακή εποχή χρειάζεται κανόνες, συνεργασίες και πρωτοβουλίες που θα διασφαλίζουν τη γλωσσική και πολιτιστική πολυμορφία. Η τεχνολογία μπορεί να γίνει εργαλείο ανανέωσης, διάδοσης και ενδυνάμωσης της ελληνικής γλώσσας, όταν αξιοποιείται με σχέδιο, θεσμική σοβαρότητα και συνεργασία ανάμεσα σε πανεπιστήμια, φορείς, κοινότητες της διασποράς και εταιρείες τεχνολογίας.

Μια ανοιχτή, πολυγλωσσική και συμπεριληπτική ψηφιακή εποχή

Η ελληνική γλώσσα διεκδικεί τη θέση που της αναλογεί σε ένα ψηφιακό περιβάλλον ανοιχτό, πολυγλωσσικό και συμπεριληπτικό. Η ενίσχυση της παρουσίας της αποτελεί υπόθεση πολιτισμού, παιδείας και δημοκρατικής συμμετοχής στην ψηφιακή εποχή.

Ο ρόλος του Κόμβου

Ο Κόμβος, μέσα από τις δράσεις του για την τεχνητή νοημοσύνη, την εκπαίδευση, τον Οικουμενικό Ελληνισμό και τη σύνδεση της ελληνικής διασποράς, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά σε αυτή τη συζήτηση: με τεκμηρίωση, με δικτύωση, με συνεργασίες και με πρωτοβουλίες που θα ενισχύσουν την παρουσία της ελληνικής γλώσσας στις νέες τεχνολογικές υποδομές.

Η ελληνική γλώσσα στο ψηφιακό μέλλον

Η ελληνική γλώσσα υπήρξε γλώσσα σκέψης, διαλόγου και πολιτισμού. Σήμερα χρειάζεται να διασφαλίσει ενεργή θέση και στο ψηφιακό μέλλον.