Ο βιώσιμος τουρισμός δεν αποτελεί πλέον μια επιλογή στρατηγικής διαφοροποίησης∙ συνιστά προϋπόθεση ανθεκτικότητας και μακροπρόθεσμης ευημερίας για τους ελληνικούς προορισμούς. Με αυτό το σκεπτικό πραγματοποιήθηκε το Lightning Talk «Τουρισμός και Βιωσιμότητα: Η Βιωσιμότητα ως Μετάβαση και ως Νέα Αντίληψη Ηγεσίας», στο πλαίσιο του 3ου Ετήσιου Συνεδρίου του Κόμβου – Δίκτυα του Παγκόσμιου Ελληνισμού.
Η βιωσιμότητα ως μετάβαση και ως ηγεσία
Τη συζήτηση συντόνισε η Ελισάβετ Φιλιππούλη, δημοσιογράφος, συγγραφέας, κοινωνική επιχειρηματίας, ιδρύτρια του Global Thinkers Forum και ιδρυτικό μέλος του Κόμβου. Η έννοια της βιωσιμότητας αναδείχθηκε όχι μόνο ως τεχνικό εργαλείο διαχείρισης, αλλά ως βαθιά πολιτική και κοινωνική επιλογή: ως μετάβαση σε ένα νέο υπόδειγμα ανάπτυξης και ως νέα αντίληψη ηγεσίας, που θέτει στο επίκεντρο την ευθύνη, τη συνεργασία και τη μετρήσιμη πρόοδο.
Συνομιλήτρια ήταν η Ελένη Ανδρεάδη, Διευθύντρια Βιωσιμότητας, συγγραφέας και εκπαιδεύτρια, η οποία υπογράμμισε ότι η βιωσιμότητα δεν εξαντλείται σε περιβαλλοντικές παρεμβάσεις, αλλά διατρέχει οριζόντια την εκπαίδευση, την τοπική οικονομία, τη συμπεριφορά των επισκεπτών και την ίδια την ταυτότητα του προορισμού. Η ενσωμάτωση αρχών ESG στον τουριστικό σχεδιασμό, η καλλιέργεια περιβαλλοντικής συνείδησης από μικρή ηλικία και η ενίσχυση της τοπικής συμμετοχής αποτελούν κρίσιμους άξονες μιας ουσιαστικής αλλαγής.
Χαιρετισμό απηύθυνε και η Υφυπουργός Τουρισμού Άννα Καραμανλή, αναδεικνύοντας τη σημασία της συνεργασίας Πολιτείας, τοπικής αυτοδιοίκησης και κοινωνίας των πολιτών για την επιτάχυνση της βιώσιμης μετάβασης.
Η δράση «Τουρισμός και Βιωσιμότητα»
Στο πλαίσιο του πάνελ παρουσιάστηκε η δράση «Τουρισμός και Βιωσιμότητα» του Κόμβου, η οποία εστιάζει:
- στην προστασία και ενδυνάμωση των μικρών και ευάλωτων προορισμών,
- στη διαχείριση της επισκεψιμότητας με όρους φέρουσας ικανότητας,
- στη σύνδεση του τουρισμού με την τοπική παραγωγή, τη γαστρονομία και τον πολιτισμό,
- στην ανάδειξη και διαφύλαξη του φυσικού περιβάλλοντος ως βασικού κεφαλαίου ανάπτυξης.
Στόχος της δράσης είναι η διαμόρφωση ενός πλαισίου που θα μετατρέπει τις μεμονωμένες καλές πρακτικές σε συνεκτική στρατηγική, ικανή να υποστηρίξει τους προορισμούς σε βάθος χρόνου.
Τιμητικές μνείες Βιώσιμου Τουρισμού
Ιδιαίτερη στιγμή της ενότητας αποτέλεσε η απονομή τιμητικών μνειών σε φορείς που έχουν ήδη αποδείξει ότι η βιωσιμότητα μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη:
- Την πρώτη τιμητική μνεία απένειμε ο Άγγελος Χανιώτης, Ιδρυτικό Μέλος και Πρόεδρος του ΔΣ του Κόμβου, Καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας και Κλασικών Σπουδών στο Institute for Advanced Study, στον Δήμο Τήλου, για τον ενεργειακό μετασχηματισμό και την πορεία προς την ενεργειακή αυτονομία, μέσα από καινοτόμες λύσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
- Τη δεύτερη τιμητική μνεία απένειμε η Ελένη Ανδρεάδη στο Cyclades Preservation Fund (CPF), για τη συστηματική στήριξη τοπικών πρωτοβουλιών προστασίας του περιβάλλοντος στα νησιά των Κυκλάδων.
- Την τρίτη τιμητική μνεία απένειμε η Υφυπουργός Τουρισμού Άννα Καραμανλή στον Δήμο Αστυπάλαιας, για την πράσινη κινητικότητα και την ενσωμάτωση της βιωσιμότητας στην αναπτυξιακή στρατηγική του νησιού.
Οι τιμητικές μνείες σχεδιάστηκαν από τη Λεώνη Γιαδγτζόγλου, την οποία ο Κόμβος ευχαριστεί θερμά για τη δημιουργική της συμβολή.
Οι Φωνές των Πρωταγωνιστών
Κατά την παραλαβή των τιμητικών μνειών, οι εκπρόσωποι των φορέων μοιράστηκαν το όραμα και τις προκλήσεις πίσω από τις πρωτοβουλίες τους, αναδεικνύοντας ότι η βιωσιμότητα δεν είναι σύνθημα, αλλά καθημερινή ευθύνη.
Ο Μιχάλης Κουμπιός, εκπρόσωπος του Δήμου Τήλου, παραλαμβάνοντας το βραβείο για το «δισύλλαβο θαύμα» του Αιγαίου, τόνισε την ανάγκη τα νησιά να απομακρυνθούν από τη μονοκαλλιέργεια του τουρισμού. Υπογράμμισε ότι οφείλουμε να προστατεύουμε το ανάγλυφο και το μικροκλίμα κάθε τόπου, επενδύοντας στην παιδεία, την υγεία και την ορθή διαχείριση των πόρων, πριν αυτοί χαθούν οριστικά.
Ο Γιάννης Κουτούδης, υπεύθυνος χρηματοδοτήσεων και ανάπτυξης προγραμμάτων του Cyclades Preservation Fund, σημείωσε ότι στον περιβαλλοντικό κόσμο η βιωσιμότητα σημαίνει να λειτουργεί μια επιχείρηση χωρίς να εξαντλεί τους φυσικούς πόρους. Για το CPF, η οικονομική βιωσιμότητα και η περιβαλλοντική προστασία αποτελούν τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος — και αυτόν ακριβώς τον διάλογο επιδιώκουν να ενισχύσουν στις Κυκλάδες.
Ο Νίκος Κομηνέας, Δήμαρχος του Δήμου Αστυπάλαιας, ανέλυσε το μοντέλο της Αστυπάλαιας, όπου η βιωσιμότητα μεταφράζεται σε συγκεκριμένες πράξεις: καθαρό πόσιμο νερό, βιολογικός καθαρισμός για άρδευση, πλήρης ανακύκλωση και ηλεκτροκίνηση. «Τα μικρά νησιά μπορούν να γίνουν αναπαράξιμα παραδείγματα για το πώς ο πλανήτης μπορεί να γίνει βιώσιμος», ανέφερε χαρακτηριστικά, προκρίνοντας ένα μοντέλο ήπιας και ανθεκτικής ανάπτυξης.
Επόμενα βήματα: Προς ένα Μανιφέστο Βιώσιμου Τουρισμού
Επόμενος σταθμός είναι η διαμόρφωση ενός Μανιφέστου για τον Βιώσιμο Τουρισμό, σε συνεργασία με τη Συμβουλευτική Επιτροπή Βιώσιμου Τουρισμού του Κόμβου. Το Μανιφέστο φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα πρακτικό και ταυτόχρονα αξιακό πλαίσιο αναφοράς, με σαφείς δείκτες προόδου, προτάσεις πολιτικής και εργαλεία εφαρμογής για τους προορισμούς.
Παράλληλα, προγραμματίζεται ειδική ημερίδα εντός του 2026, με στόχο τη διεύρυνση του διαλόγου και τη σύναψη ισχυρών τοπικών και διεθνών συμμαχιών.
Η μετάβαση σε ένα βιώσιμο μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης δεν είναι υπόθεση ενός φορέα ή ενός νησιού. Είναι συλλογικό εγχείρημα, που απαιτεί ηγεσία, συνεργασία και συνέπεια. Ο Κόμβος επιδιώκει να συμβάλει ουσιαστικά σε αυτή τη μετάβαση, ώστε η Ελλάδα να πρωταγωνιστήσει σε ένα νέο, ανθεκτικό και δίκαιο τουριστικό πρότυπο.
Μπορείτε να παρακολουθήσετε ολόκληρη τη συζήτηση εδώ.
Ο Κόμβος ευχαριστεί τους χορηγούς του: Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, Accenture Greece, Natech Banking Solutions, Informal Adv, DEMO Pharmaceuticals S.A., Deloitte, ECOVIS OneTax και την Τράπεζα Πειραιώς που στηρίζει τον Κόμβο στην υλοποίηση του οράματος του.
