Μελέτη της Μαρίας Μποϊλέ και της Βασιλικής Πέρρα συνδέει το short sea shipping με την εδαφική συνοχή και τη νησιωτικότητα
Η Καθηγήτρια Μαρία Μποϊλέ, Αντεπιστέλλον Μέλος του Κόμβου, και η ερευνήτρια Βασιλική Πέρρα υπογράφουν νέα μελέτη για τη σχέση της θαλάσσιας συνδεσιμότητας με την εδαφική συνοχή των ελληνικών νησιών. Η εργασία δημοσιεύθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 2026 στο European Transport Research Review.
Η μελέτη, με τίτλο “A composite indicator to support short sea shipping and territorial cohesion in Greek Island regions”, αναπτύσσει ένα πλαίσιο αξιολόγησης της ακτοπλοϊκής σύνδεσης των νησιών, με βάση συγκεκριμένους δείκτες συνδεσιμότητας και προσβασιμότητας.
Η εδαφική συνοχή αφορά στη μείωση των χωρικών και κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων και στην ισόρροπη πρόσβαση κατοίκων και περιοχών σε υπηρεσίες, μεταφορές και οικονομικές ευκαιρίες.
Ένας δείκτης για τη συνδεσιμότητα των νησιών
Η έρευνα των Βασιλικής Πέρρα και Μαρίας Μποϊλέ επικεντρώνεται στο short sea shipping και ειδικότερα στις επιβατικές θαλάσσιες μεταφορές μεταξύ των ελληνικών νησιών και της ηπειρωτικής χώρας.
Οι συγγραφείς αναπτύσσουν τον Island Territorial Cohesion Index (ITCI), ένα πλαίσιο σύνθετων δεικτών που συνδέει την απόδοση των θαλάσσιων μεταφορών με την εδαφική συνοχή των νησιωτικών περιοχών.
Στην εμπειρική εφαρμογή της μελέτης εξετάζονται δύο βασικές διαστάσεις, για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα εναρμονισμένα δεδομένα: η συνδεσιμότητα και η προσβασιμότητα. Για την αξιολόγησή τους χρησιμοποιούνται στοιχεία όπως ο αριθμός των απευθείας συνδέσεων, η συχνότητα των δρομολογίων, η επιβατική χωρητικότητα, ο χρόνος ταξιδιού και το κόστος μεταφοράς.
Η ανάλυση βασίζεται σε στοιχεία του 2018 για 72 ελληνικά νησιά. Το συγκεκριμένο έτος χρησιμοποιείται ως βάση αναφοράς, ώστε η μεθοδολογία να μπορεί να αξιοποιηθεί και σε μελλοντικές συγκρίσεις.
Τα δεδομένα προέρχονται από την Integrated Database on Short Sea Shipping Network (EVDAD), η οποία έχει αναπτυχθεί από το Ινστιτούτο Βιώσιμης Κινητικότητας και Δικτύων Μεταφορών του ΕΚΕΤΑ για την υποστήριξη του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής.
Τι δείχνει η μελέτη για τα ελληνικά νησιά;
Τα αποτελέσματα καταγράφουν σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των νησιών ως προς τη συνδεσιμότητα και την προσβασιμότητα. Η ανάλυση επιτρέπει τη σύγκριση της επίδοσης κάθε νησιού και τον εντοπισμό συγκεκριμένων αδυναμιών στις παρεχόμενες θαλάσσιες μεταφορές.
Σύμφωνα με τη δημοσίευση, η Κρήτη εμφανίζει τον μεγαλύτερο αριθμό απευθείας συνδέσεων, με 23 συνδέσεις μεταξύ λιμένων, ενώ άλλα νησιά εμφανίζουν αισθητά χαμηλότερα επίπεδα συνδεσιμότητας.
Η μελέτη καταλήγει ότι το προτεινόμενο πλαίσιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη συγκριτική αξιολόγηση των νησιών, τον εντοπισμό διαφορών στις παρεχόμενες υπηρεσίες και την ιεράρχηση παρεμβάσεων στον τομέα του short sea shipping.
Οι συγγραφείς σημειώνουν ακόμη ότι η μεθοδολογία μπορεί να εφαρμοστεί και σε άλλες νησιωτικές ή παράκτιες περιοχές, πέρα από την ελληνική περίπτωση.
Οι δύο ερευνήτριες πίσω από τη μελέτη
Η Μαρία Μποϊλέ είναι Καθηγήτρια στο Τμήμα Ναυτιλιακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς, με γνωστικό αντικείμενο τη Διαχείριση και Πολιτική Λιμενικών και Τερματικών Εγκαταστάσεων Συνδυασμένων Μεταφορών.
Είναι επίσης επικεφαλής μονάδας για την Οικονομία και το Περιβάλλον των Μεταφορών, τις Θαλάσσιες και Αεροπορικές Μεταφορές, με περισσότερα από 25 χρόνια ακαδημαϊκής και ερευνητικής εμπειρίας στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη.
Η Μαρία Μποϊλέ είναι Αντεπιστέλλον Μέλος του Κόμβου και Coordinator της ευρωπαϊκής Waterborne Technology Platform.
Η Βασιλική Πέρρα είναι ερευνήτρια στο ΕΚΕΤΑ/ΙΜΕΤ και συνεργάζεται ερευνητικά με το Εργαστήριο Ποσοτικής Ανάλυσης στη Ναυτιλία του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Η ερευνητική της δραστηριότητα περιλαμβάνει τη ναυτιλία μικρών αποστάσεων, τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, τη νησιωτικότητα και την αξιολόγηση συστημάτων θαλάσσιων μεταφορών.
Και οι δύο ερευνήτριες συνδέονται με το Πανεπιστήμιο Πειραιώς και το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ).
Η σχέση με τη Ναυτιλία και τη νησιωτικότητα
Η έρευνα εξετάζει τον ρόλο των θαλάσσιων μεταφορών στις νησιωτικές περιοχές και ειδικότερα τη σχέση τους με την πρόσβαση των κατοίκων σε υπηρεσίες και οικονομικές δραστηριότητες.
Η ίδια η μελέτη χαρακτηρίζει το ελληνικό εγχώριο δίκτυο short sea shipping ως ένα από τα μεγαλύτερα και πιο σύνθετα νησιωτικά δίκτυα μεταφορών στην Ευρώπη. Περιλαμβάνει περίπου 180 νησιωτικούς λιμένες, οι οποίοι εξυπηρετούνται από κύριες και τοπικές γραμμές που συνδέουν τα νησιά μεταξύ τους και με την ηπειρωτική Ελλάδα.
Η μέτρηση της συνδεσιμότητας, της συχνότητας των δρομολογίων, του χρόνου ταξιδιού και του κόστους μπορεί να υποστηρίξει τον σχεδιασμό πολιτικών μεταφορών και την αξιολόγηση υπηρεσιών δημόσιας υποχρέωσης.
Πώς συνδέεται η έρευνα με τη δράση του Κόμβου;
Η Μαρία Μποϊλέ συμμετέχει στη Συμβουλευτική Επιτροπή Ναυτιλίας της πρωτοβουλίας του Κόμβου για την Πράσινη Μετάβαση στη Ναυτιλία.
Στις θεματικές της πρωτοβουλίας περιλαμβάνονται το short sea shipping, η νησιωτικότητα, οι λιμενικές υποδομές, η ανανέωση του στόλου και η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση των θαλάσσιων μεταφορών.
Η νέα μελέτη των Μποϊλέ και Πέρρα προσθέτει στη συζήτηση ένα μετρήσιμο πλαίσιο για τη συνδεσιμότητα και την προσβασιμότητα των ελληνικών νησιών, με δυνατότητα αξιοποίησης σε συγκρίσεις και στον σχεδιασμό πολιτικών.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε με ανοικτή πρόσβαση στο European Transport Research Review, με υποστήριξη του ευρωπαϊκού έργου TRA2026.
