Η Μαρία-Αθηνά Παπαθανασίου, διεθνής νομικός περιβάλλοντος, ερευνήτρια του ΙΕΝΕ, διευθύντρια της Ecoprosperity Capital Ltd και Αντεπιστέλλον Μέλος του Κόμβου, παρουσίασε τις δυνατότητες για την ελληνική ναυτιλία και βιομηχανία στο συνέδριο του ΙΕΝΕ.
Η πυρηνική πρόωση πλοίων, οι πλωτές μονάδες παραγωγής ενέργειας και η συμμετοχή ελληνικών επιχειρήσεων στην ανάπτυξη εξειδικευμένου εξοπλισμού και υπηρεσιών δίνουν μια ιδιαίτερη διάσταση στη συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια στην Ελλάδα. Αυτές τις προοπτικές ανέπτυξε η Μαρία-Αθηνά Παπαθανασίου, Αντεπιστέλλον Μέλος του Κόμβου, στη συνεδρία «Η Υπόσχεση της Πυρηνικής Ενέργειας», στις 4 Νοεμβρίου 2026, στο Ίδρυμα Ευγενίδου.
Η συνεδρία εντάχθηκε στο 30ό Ετήσιο Εθνικό Συνέδριο «Ενέργεια και Ανάπτυξη 2026» του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (ΙΕΝΕ). Οι παρεμβάσεις ανέδειξαν διαφορετικές εκτιμήσεις για το κόστος και την ετοιμότητα των τεχνολογιών, καθώς και τις προϋποθέσεις για μια ενδεχόμενη αξιοποίησή τους.
Ποιες δυνατότητες δημιουργούνται για την ελληνική ναυτιλία;
Η Μαρία-Αθηνά Παπαθανασίου υποστήριξε ότι η θέση της Ελλάδας στη διεθνή ναυτιλία προσφέρει τη δυνατότητα ουσιαστικής συμμετοχής στην ανάπτυξη των πυρηνικών εφαρμογών.
Ως προς την πρόωση, εστίασε σε συγκεκριμένες κατηγορίες μεγάλων πλοίων, για τις οποίες η ενεργειακή αυτονομία, το κόστος καυσίμων και ο περιορισμός των λειτουργικών εκπομπών θα μπορούσαν να δημιουργήσουν μακροπρόθεσμα πλεονεκτήματα. Η οικονομική προοπτική αυτών των εφαρμογών χρειάζεται να εξεταστεί με βάση τα χαρακτηριστικά και τις απαιτήσεις κάθε κατηγορίας πλοίου.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στη δυνατότητα συμμετοχής ελληνικών επιχειρήσεων στην κατασκευή εξειδικευμένων εξαρτημάτων, στα συστήματα ελέγχου, στη συντήρηση και στις τεχνικές υπηρεσίες. Πρόκειται για δραστηριότητες που θα μπορούσαν να συνδέσουν τη ναυτιλιακή ισχύ της χώρας με την εγχώρια παραγωγή και τεχνογνωσία.
Ξεχωριστή αναφορά έκανε στις πλωτές πυρηνικές μονάδες παραγωγής ενέργειας, παρουσιάζοντας πιθανές εφαρμογές στην ηλεκτροδότηση λιμένων, στην αφαλάτωση και στην ενεργειακή υποστήριξη βιομηχανικών εγκαταστάσεων και κέντρων δεδομένων.
Συνέδεσε επίσης την ανάπτυξη του τομέα με την έρευνα και την εκπαίδευση, επισημαίνοντας την ανάγκη εξειδικευμένου προσωπικού και τη δυνατότητα προσέλκυσης επιστημόνων από το εξωτερικό.
Κόστος και εμπορική ωριμότητα
Τις οικονομικές παραμέτρους έθεσε στην εισαγωγική παρουσίασή του ο Κωνσταντίνος Μαθιουδάκης, καθηγητής ΕΜΠ και διευθυντής του Εργαστηρίου Θερμικών Στροβιλομηχανών. Αναφέρθηκε στις καθυστερήσεις κατασκευής πυρηνικών μονάδων και στις υπερβάσεις των αρχικών προϋπολογισμών.
Για την Ελλάδα, έθεσε το ερώτημα αν έχει τεκμηριωθεί επαρκώς η ανάγκη προσθήκης πυρηνικής ισχύος, λαμβάνοντας υπόψη τις δυνατότητες εξοικονόμησης ενέργειας, ανάπτυξης ΑΠΕ, αποθήκευσης και αξιοποίησης άλλων εγχώριων ενεργειακών πόρων.
Ο Διονύσης Χιώνης, συνιδρυτής της Athlos Energy, διέκρινε την τεχνολογική από την εμπορική ωριμότητα των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων, γνωστών ως SMR. Εξήγησε ότι ορισμένοι σχεδιασμοί βασίζονται στην τεχνολογία και την εμπειρία μεγάλων αντιδραστήρων, ενώ η εμπορική τους ανάπτυξη παραμένει σε πρώιμο στάδιο.
Για την ελληνική περίπτωση, ανέδειξε ως βασικά κριτήρια την ασφάλεια, την προηγούμενη κατασκευή της επιλεγμένης τεχνολογίας σε άλλες χώρες και την ύπαρξη αξιόπιστης εφοδιαστικής αλυσίδας.
Εθνική θέση και ανεξάρτητη εποπτεία
Ο Χρήστος Χουσιάδας, πρόεδρος της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ), περιέγραψε τη διαδικασία διερεύνησης με βάση τη μεθοδολογία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας. Έδωσε έμφαση στη διαμόρφωση τεκμηριωμένης εθνικής θέσης πριν από τις επόμενες φάσεις προετοιμασίας και ενδεχόμενης υλοποίησης.
Κεντρικό ερώτημα είναι ο σκοπός της αξιοποίησης: η ηλεκτροπαραγωγή για το δίκτυο, η ναυτιλία, η βιομηχανική θερμότητα και η τροφοδοσία συγκεκριμένων εγκαταστάσεων δημιουργούν διαφορετικές απαιτήσεις σε υποδομές, χρηματοδότηση, ανθρώπινο δυναμικό και θεσμικό πλαίσιο.
Στο ζήτημα της εποπτείας επανήλθε η Μαρία-Αθηνά Παπαθανασίου, τονίζοντας την ανάγκη διασφάλισης της ανεξαρτησίας της ΕΕΑΕ από την κυβερνητική ενεργειακή πολιτική και τα οικονομικά συμφέροντα. Αποστολή της ρυθμιστικής αρχής, επισήμανε, είναι η ασφάλεια των πυρηνικών εφαρμογών και εγκαταστάσεων.
Τη συζήτηση συντόνισε η Σοφία Πολιτοπούλου, επιτελικό στέλεχος του ΔΕΔΔΗΕ και μέλος της Διοικούσας Επιτροπής του ΙΕΝΕ.
Η Μαρία-Αθηνά Παπαθανασίου είναι διδάκτωρ Διεθνούς Συγκριτικού Δικαίου του Πανεπιστημίου Paris II – Sorbonne, με εμπειρία ως νομική σύμβουλος στους τομείς της ναυτιλίας, των υποδομών και της καθαρής ενέργειας. Είναι Αντεπιστέλλον Μέλος του Κόμβου και συμμετέχει στη Συμβουλευτική Επιτροπή της δράσης του Κόμβου «Τουρισμός και Βιωσιμότητα».
